Sustainability Manager: Apa Kerja Sebenar & Kenapa Role Ini Makin Penting Dalam Bisnes

Beberapa tahun dulu, bila orang sebut sustainability dalam bisnes, ramai terus bayangkan kempen tanam pokok, beg kitar semula, lampu LED, poster “save the planet” atau program CSR sekali setahun. Itu bukan salah sepenuhnya, tetapi gambaran itu terlalu kecil.

Hari ini, sustainability sudah masuk ke tengah-tengah strategi bisnes. Ia berkait dengan kos operasi, risiko pelaburan, reputasi jenama, tender korporat, kepercayaan pelanggan, pengurusan pekerja, rantaian bekalan dan pematuhan undang-undang. Syarikat tidak lagi boleh sekadar kata “kami prihatin terhadap alam sekitar” tanpa data, tindakan dan bukti.

Di sinilah peranan Sustainability Manager menjadi semakin penting.

Sustainability Manager bukan sekadar orang yang menjaga kempen hijau syarikat. Mereka ialah individu yang membantu organisasi memahami impak bisnes terhadap alam sekitar, pekerja, komuniti dan tadbir urus. Mereka juga membantu syarikat menukar isu sustainability daripada sekadar aktiviti branding kepada strategi yang boleh diukur.

Dalam konteks Malaysia, isu ini semakin relevan kerana pelaporan sustainability semakin formal. National Sustainability Reporting Framework atau NSRF telah diperkenalkan sebagai kerangka untuk menyelaraskan pelaporan sustainability Malaysia dengan IFRS Sustainability Disclosure Standards, khususnya IFRS S1 dan IFRS S2. Bursa Malaysia juga telah mengumumkan pindaan kepada keperluan pelaporan sustainability untuk meningkatkan ketelusan dan akauntabiliti syarikat tersenarai dalam mengurus risiko serta peluang berkaitan sustainability.

Maksudnya jelas: sustainability bukan lagi topik “nice to have”. Ia semakin menjadi sebahagian daripada cara syarikat dinilai.

Apa Itu Sustainability Manager?

Sustainability Manager ialah individu yang bertanggungjawab merancang, melaksana, memantau dan melaporkan strategi sustainability dalam sesebuah organisasi.

Dalam bahasa mudah, mereka membantu syarikat menjawab soalan seperti:

• Adakah operasi kita membazir tenaga?
• Adakah penggunaan bahan mentah kita efisien?
• Adakah pekerja dilayan dengan adil dan selamat?
• Adakah supplier kita mematuhi standard etika?
• Adakah syarikat kita benar-benar mengurangkan impak alam sekitar, atau sekadar membuat claim marketing?
• Adakah laporan ESG kita disokong oleh data yang boleh dipercayai?
• Adakah bisnes kita bersedia menghadapi risiko iklim, perubahan regulasi dan permintaan pelanggan korporat?

Sustainability Manager biasanya bekerja merentas banyak jabatan. Mereka mungkin perlu berhubung dengan operation, HR, finance, procurement, legal, audit, marketing, risk management dan top management. Ini kerana sustainability bukan kerja satu department sahaja.

Kesilapan besar ialah menganggap role ini hanya berkaitan alam sekitar. Sebenarnya, sustainability merangkumi tiga dimensi besar: environmental, social dan governance, atau lebih popular disebut ESG.

Environmental merujuk kepada isu alam sekitar seperti penggunaan tenaga, pelepasan karbon, air, bahan mentah dan waste. Social pula melibatkan pekerja, keselamatan, komuniti, hak asasi, latihan dan kesejahteraan. Governance berkait dengan tadbir urus, integriti, anti-rasuah, kawalan dalaman, ketelusan dan pengurusan risiko.

Sebab itu Sustainability Manager yang bagus tidak cukup sekadar minat alam sekitar. Mereka perlu faham bisnes.

Bezakan Sustainability, CSR dan ESG

Sebelum pergi lebih jauh, kita perlu jelaskan tiga istilah yang sering bercampur: sustainability, CSR dan ESG.

CSR, atau Corporate Social Responsibility, biasanya merujuk kepada aktiviti tanggungjawab sosial syarikat. Contohnya sumbangan kepada komuniti, program kebajikan, aktiviti sukarelawan atau kempen alam sekitar.

Sustainability lebih luas. Ia merujuk kepada cara syarikat beroperasi supaya bisnes boleh terus berkembang tanpa merosakkan alam sekitar, menindas manusia atau mencipta risiko jangka panjang yang tidak terkawal.

ESG pula ialah kerangka yang digunakan untuk menilai prestasi syarikat dari sudut environmental, social dan governance. ESG lebih banyak digunakan dalam konteks pelaburan, pelaporan korporat, audit dan penilaian risiko.

Ringkasnya:

• CSR ialah aktiviti.
• Sustainability ialah strategi jangka panjang.
• ESG ialah kerangka pengukuran dan pelaporan.

Sustainability Manager perlu faham ketiga-tiganya, tetapi kerja mereka tidak patut berhenti pada CSR. Kalau syarikat hanya buat program komuniti sekali-sekala tetapi operasi harian masih boros, tidak telus dan tidak selamat, itu bukan sustainability yang sebenar.

Apa Kerja Sebenar Sustainability Manager?

Kerja Sustainability Manager sangat bergantung kepada industri, saiz syarikat dan tahap kematangan ESG organisasi. Syarikat besar mungkin mempunyai satu pasukan sustainability lengkap. SME pula mungkin hanya ada seorang pegawai yang memegang beberapa fungsi sekaligus.

Namun secara umum, tugas utama Sustainability Manager boleh dibahagikan kepada beberapa bahagian besar.

1. Membina Strategi Sustainability Syarikat

Tugas pertama ialah membantu syarikat menentukan hala tuju sustainability.

Ini bukan sekadar menulis slogan seperti “kami komited kepada masa depan hijau”. Sustainability Manager perlu mengenal pasti isu sebenar yang paling material kepada bisnes.

Contohnya, untuk syarikat manufacturing, isu besar mungkin penggunaan elektrik, waste, keselamatan pekerja dan sumber bahan mentah. Untuk syarikat logistik, isu besar mungkin penggunaan bahan api, pelepasan karbon, keselamatan pemandu dan kecekapan laluan penghantaran. Untuk syarikat teknologi, isu penting mungkin penggunaan tenaga data centre, privasi data, governance dan kesejahteraan pekerja.

Strategi sustainability yang baik perlu menjawab beberapa perkara:

• Apakah isu ESG paling penting untuk syarikat?
• Apakah risiko jangka pendek dan jangka panjang?
• Apakah target yang realistik?
• Siapa bertanggungjawab untuk setiap tindakan?
• Bagaimana progress akan diukur?
• Bagaimana laporan akan disediakan?
• Apakah kos dan pulangan yang boleh dijangka?

Sustainability Manager perlu mengelakkan dua perangkap. Pertama, strategi yang terlalu idealistik tetapi tidak mampu dilaksanakan. Kedua, strategi yang terlalu selamat sampai tidak membawa perubahan sebenar.

2. Mengurus Data ESG dan Sustainability Reporting

Ini antara bahagian paling penting dan paling mencabar.

Sustainability Manager perlu mengumpul data daripada pelbagai jabatan. Data ini mungkin termasuk penggunaan elektrik, air, bahan api, jumlah waste, kadar kemalangan tempat kerja, latihan pekerja, turnover staff, audit supplier, aduan pelanggan, polisi anti-rasuah dan banyak lagi.

Masalahnya, tidak semua syarikat mempunyai sistem data yang kemas. Banyak data mungkin masih berada dalam Excel berasingan, invoice, email, laporan manual atau rekod operasi yang tidak standard. Di sinilah kerja Sustainability Manager menjadi rumit.

Mereka perlu memastikan data yang dikumpul:

• Tepat.
• Konsisten.
• Boleh diaudit.
• Datang daripada sumber yang jelas.
• Disimpan dengan cara yang mudah dirujuk semula.
• Selaras dengan keperluan pelaporan.

Di Malaysia, pelaporan sustainability semakin bergerak ke arah standard yang lebih formal melalui NSRF dan penggunaan IFRS Sustainability Disclosure Standards sebagai baseline. IFRS S1 berkait dengan keperluan umum pendedahan maklumat kewangan berkaitan sustainability, manakala IFRS S2 fokus kepada pendedahan berkaitan iklim.

Ini bermakna Sustainability Manager masa depan perlu lebih mahir dengan data, bukan sekadar komunikasi korporat.

3. Mengukur Impak Alam Sekitar

Salah satu tanggungjawab besar Sustainability Manager ialah membantu syarikat memahami impak alam sekitar daripada operasi mereka.

Antara perkara yang biasa dipantau:

• Penggunaan elektrik.
• Penggunaan air.
• Penggunaan bahan api.
• Waste yang dihasilkan.
• Kadar recycling.
• Penggunaan bahan mentah.
• Pelepasan karbon.
• Kecekapan tenaga.
• Pengurusan bahan kimia atau bahan berbahaya, jika berkaitan.

Untuk sesetengah industri, pengukuran karbon menjadi semakin penting. Syarikat mungkin perlu memahami konsep Scope 1, Scope 2 dan Scope 3 emissions. Scope 1 biasanya merujuk kepada pelepasan langsung daripada operasi syarikat. Scope 2 berkait dengan elektrik yang dibeli. Scope 3 pula merangkumi pelepasan tidak langsung dalam rantaian nilai, termasuk supplier, pengangkutan, penggunaan produk dan lain-lain.

Bagi banyak syarikat, Scope 3 adalah paling mencabar kerana melibatkan data daripada pihak luar. Tetapi dalam dunia supply chain global, data seperti ini semakin diminta oleh pelanggan korporat dan multinational company.

4. Mengurus Isu Sosial Dalam Bisnes

Sustainability bukan hanya alam sekitar. Bahagian social dalam ESG sangat penting, terutama dalam isu pekerja, keselamatan dan komuniti.

Sustainability Manager mungkin terlibat dalam perkara seperti:

• Keselamatan dan kesihatan pekerjaan.
• Latihan pekerja.
• Kesejahteraan mental dan fizikal.
• Polisi anti-diskriminasi.
• Kepelbagaian tenaga kerja.
• Hak pekerja.
• Gaji dan amalan kerja yang adil.
• Hubungan dengan komuniti setempat.
• Aduan pekerja atau pelanggan.
• Impak sosial projek syarikat.

Dalam bisnes moden, cara syarikat melayan manusia semakin menjadi sebahagian daripada nilai jenama. Syarikat mungkin mempunyai produk yang bagus, tetapi jika dikaitkan dengan eksploitasi pekerja, keadaan kerja tidak selamat atau layanan tidak adil, reputasi boleh jatuh dengan cepat.

Sustainability Manager tidak semestinya mengambil alih tugas HR. Tetapi mereka perlu bekerjasama dengan HR untuk memastikan isu sosial tidak dipandang ringan.

5. Memastikan Governance dan Compliance

Bahagian governance sering dianggap membosankan, tetapi sebenarnya sangat kritikal.

Governance merujuk kepada cara syarikat ditadbir. Ini termasuk integriti, kawalan dalaman, ketelusan, anti-rasuah, pengurusan risiko, struktur tanggungjawab dan proses membuat keputusan.

Dalam konteks sustainability, governance penting kerana tanpa governance yang kuat, laporan ESG boleh menjadi sekadar dokumen kosmetik. Syarikat mungkin membuat claim besar, tetapi tiada polisi, data, pemantauan atau akauntabiliti yang jelas.

Sustainability Manager mungkin perlu membantu menyediakan atau menyemak:

• Polisi sustainability.
• Kod etika supplier.
• Polisi anti-rasuah.
• Prosedur due diligence.
• Framework pengurusan risiko ESG.
• SOP pelaporan data.
• Struktur jawatankuasa ESG.
• Dokumentasi untuk audit dan assurance.

Dalam dunia yang semakin sensitif terhadap greenwashing, governance menjadi pelindung penting. Claim seperti “eco-friendly”, “carbon neutral” atau “sustainable product” tidak boleh dibuat sesuka hati tanpa bukti yang kukuh.

6. Melatih dan Mempengaruhi Jabatan Lain

Sustainability Manager jarang berjaya jika bekerja seorang diri.

Mereka perlu mendidik dan mempengaruhi orang lain dalam organisasi. Ini termasuk staff biasa, manager department, supplier, vendor, leadership team dan kadang-kadang board.

Cabaran sebenar ialah ramai orang melihat sustainability sebagai kerja tambahan. Operation mungkin kata mereka sudah sibuk mengejar production target. Finance mungkin risau tentang kos. Sales mungkin tidak nampak kaitan dengan revenue. Procurement mungkin sukar mencari supplier yang memenuhi syarat.

Sustainability Manager perlu pandai menjelaskan kenapa sustainability penting dalam bahasa yang difahami setiap jabatan:

• Untuk finance, bercakap tentang risiko, kos, pelaburan dan akses pembiayaan.
• Untuk operation, bercakap tentang kecekapan, pembaziran dan productivity.
• Untuk HR, bercakap tentang retention, safety dan employer branding.
• Untuk marketing, bercakap tentang trust, reputasi dan greenwashing risk.
• Untuk procurement, bercakap tentang vendor risk dan supply chain resilience.

Skill komunikasi sangat penting. Sustainability Manager bukan hanya perlu tahu apa yang betul, tetapi perlu membuat orang lain mahu bergerak bersama.

Kenapa Role Sustainability Manager Makin Penting?

Ada beberapa sebab besar kenapa role ini semakin mendapat perhatian.

1. Regulasi dan Pelaporan Semakin Serius

Dulu, banyak laporan sustainability bersifat sukarela atau terlalu umum. Sekarang, pelaporan semakin bergerak ke arah standard yang lebih tersusun.

Di Malaysia, NSRF memberi hala tuju kepada penggunaan IFRS Sustainability Disclosure Standards sebagai baseline pelaporan sustainability. Bursa Malaysia juga telah mengumumkan keperluan yang dipertingkatkan untuk pelaporan sustainability bagi syarikat tersenarai, termasuk penggunaan standard IFRS Sustainability Disclosure.

Bagi syarikat tersenarai, ini bukan isu kecil. Sustainability Manager atau ESG team perlu membantu memastikan syarikat bersedia dari segi data, proses, governance dan laporan.

Bagi SME pula, walaupun mungkin belum tertakluk secara langsung kepada keperluan yang sama, kesannya boleh sampai melalui supply chain. Jika SME menjadi vendor kepada syarikat besar, mereka mungkin akan diminta menyediakan data atau bukti berkaitan ESG.

2. Pelabur Mahu Tahu Risiko Jangka Panjang

Pelabur semakin melihat sustainability sebagai sebahagian daripada penilaian risiko. Mereka mahu tahu sama ada syarikat bersedia menghadapi perubahan iklim, kos tenaga, perubahan regulasi, gangguan supply chain, isu pekerja dan risiko reputasi.

Syarikat yang tidak mempunyai data ESG yang jelas mungkin dilihat kurang bersedia. Bukan kerana semua pelabur tiba-tiba menjadi aktivis alam sekitar, tetapi kerana risiko sustainability boleh memberi kesan kepada prestasi kewangan.

Contohnya, kilang yang boros tenaga mungkin lebih terdedah kepada kenaikan kos elektrik. Syarikat yang bergantung kepada supplier berisiko tinggi mungkin terdedah kepada gangguan operasi. Bisnes yang tidak menjaga pekerja mungkin menghadapi turnover tinggi, produktiviti rendah atau isu reputasi.

Sustainability Manager membantu syarikat menterjemahkan isu-isu ini ke dalam bahasa risiko bisnes.

3. Pelanggan Korporat Semakin Menuntut Bukti ESG

Dalam B2B, sustainability semakin menjadi syarat untuk masuk tender atau kekal sebagai supplier.

Syarikat besar, terutama yang beroperasi secara global, mungkin perlu melaporkan data supply chain mereka. Ini bermakna vendor kecil juga boleh terkesan. Mereka mungkin diminta menjawab questionnaire ESG, menyediakan polisi, menunjukkan rekod keselamatan, memberi data penggunaan tenaga atau membuktikan amalan pekerja yang baik.

SME yang tidak bersedia mungkin kalah bukan kerana produk mereka tidak bagus, tetapi kerana mereka tidak mempunyai dokumentasi dan data yang diperlukan.

Ini realiti penting. Sustainability bukan lagi isu syarikat besar sahaja. Ia semakin turun ke vendor, supplier dan kontraktor.

4. Sustainability Boleh Kurangkan Kos

Ramai owner bisnes melihat sustainability sebagai kos tambahan. Kadang-kadang memang betul, terutama jika melibatkan sistem baharu, audit, latihan atau teknologi. Tetapi sustainability yang dibuat dengan betul juga boleh mengurangkan kos.

Contohnya:

• Audit penggunaan elektrik boleh mengurangkan bil tenaga.
• Pengurusan waste yang baik boleh mengurangkan pembaziran bahan.
• Proses procurement yang lebih teliti boleh mengurangkan risiko supplier bermasalah.
• Keselamatan pekerja yang lebih baik boleh mengurangkan kemalangan dan downtime.
• Data operasi yang lebih kemas boleh membantu keputusan lebih tepat.
• Kecekapan logistik boleh mengurangkan kos bahan api.

Sustainability Manager yang bagus tidak menjual idea sustainability sebagai moral semata-mata. Mereka tunjukkan kaitannya dengan kecekapan, risiko dan nilai bisnes.

5. Risiko Greenwashing Semakin Tinggi

Greenwashing berlaku apabila syarikat membuat claim sustainability yang mengelirukan, berlebihan atau tidak disokong bukti.

Contohnya, produk dilabel “eco-friendly” tanpa definisi jelas. Syarikat kata “carbon neutral” tetapi tidak menerangkan metodologi. Kempen marketing terlalu menonjolkan aktiviti kecil, sedangkan operasi utama masih memberi impak negatif yang besar.

Dalam era media sosial, kesilapan seperti ini mudah menjadi krisis reputasi. Sustainability Manager boleh membantu marketing dan leadership memastikan claim yang dibuat adalah tepat, berhati-hati dan disokong data.

Ini bukan untuk melemahkan promosi. Ini untuk melindungi jenama daripada nampak tidak jujur.

Skill Yang Diperlukan Untuk Jadi Sustainability Manager

Role ini memerlukan gabungan hard skills dan soft skills.

Hard Skills

1. ESG reporting
Perlu faham struktur laporan, indikator, data dan framework pelaporan.

2. Data analysis
Banyak kerja sustainability melibatkan data. Excel, Google Sheets, Power BI atau dashboard tool sangat berguna.

3. Carbon accounting asas
Tidak semua role memerlukan kepakaran mendalam, tetapi pemahaman asas tentang emissions, energy usage dan carbon footprint semakin penting.

4. Risk management
Perlu tahu mengenal pasti risiko ESG dan kaitannya dengan strategi bisnes.

5. Project management
Sustainability melibatkan banyak projek rentas jabatan. Tanpa pengurusan projek yang baik, semua akan tersangkut.

6. Policy writing
Perlu mampu menulis polisi, SOP, guideline dan report yang jelas.

7. Compliance awareness
Perlu mengikuti perubahan keperluan pelaporan, standard industri dan expectation pelanggan.

Soft Skills

1. Komunikasi
Perlu terangkan perkara teknikal kepada orang bukan teknikal.

2. Stakeholder management
Perlu berurusan dengan banyak pihak yang mempunyai keutamaan berbeza.

3. Critical thinking
Perlu bezakan antara tindakan sustainability yang betul-betul memberi impak dengan aktiviti kosmetik.

4. Leadership tanpa kuasa formal
Banyak Sustainability Manager perlu mempengaruhi department lain walaupun mereka bukan boss kepada department tersebut.

5. Practical judgement
Ini paling penting. Sustainability yang terlalu idealistik boleh ditolak oleh bisnes. Sustainability yang terlalu lemah pula tidak membawa perubahan.

Latar Belakang Pendidikan Yang Sesuai

Tiada satu laluan tunggal untuk menjadi Sustainability Manager.

Antara bidang yang relevan:

• Environmental science.
• Engineering.
• Business management.
• Accounting.
• Finance.
• Economics.
• Public policy.
• Law atau compliance.
• Supply chain management.
• Occupational safety and health.
• Data analytics.
• Corporate governance.

Seseorang juga boleh masuk ke bidang ini daripada pengalaman audit, risk management, HR, procurement, operation atau corporate communications.

Yang penting ialah keupayaan memahami sustainability sebagai isu strategik, bukan sekadar topik alam sekitar.

Contoh Tugas Harian Sustainability Manager

Untuk gambaran lebih realistik, ini contoh kerja harian atau mingguan seorang Sustainability Manager:

• Mengumpul data penggunaan elektrik daripada operation.
• Menyemak rekod waste daripada facility team.
• Meeting dengan HR tentang program keselamatan pekerja.
• Menyediakan ESG dashboard untuk management.
• Menulis laporan sustainability.
• Menyemak claim marketing berkaitan produk hijau.
• Menilai risiko ESG supplier.
• Menyediakan training staff tentang sustainability.
• Membina action plan untuk mengurangkan penggunaan tenaga.
• Mengikuti update regulasi sustainability reporting.
• Menyediakan bahan untuk board meeting.
• Menyelaras audit atau assurance pihak luar.

Kerja ini tidak sentiasa glamor. Banyak bahagian melibatkan follow-up, spreadsheet, documentation dan memujuk orang lain untuk beri data tepat pada masa. Tetapi di situlah nilai sebenar role ini.

Cabaran Dalam Kerja Sustainability Manager

Role ini semakin penting, tetapi bukan mudah.

1. Data tidak lengkap

Banyak organisasi belum mempunyai sistem data ESG yang matang. Sustainability Manager mungkin perlu membina proses dari kosong.

2. Jabatan lain tidak beri kerjasama

Ada department yang melihat sustainability sebagai beban tambahan. Ini menyebabkan data lambat, projek tertangguh dan target tidak tercapai.

3. Management mahu hasil cepat

Sustainability mengambil masa. Tetapi management mungkin mahu laporan cantik, rating baik atau claim marketing segera.

4. Terlalu banyak framework

ESG penuh dengan singkatan dan standard. ISSB, IFRS S1, IFRS S2, GRI, TCFD, SASB, Bursa requirement dan banyak lagi. Tanpa fokus, syarikat boleh tenggelam dalam jargon.

5. Bajet terhad

Bukan semua cadangan sustainability murah. Ada yang memerlukan teknologi, consultant, audit, training atau perubahan proses.

6. Risiko greenwashing

Tekanan marketing boleh menyebabkan syarikat mahu membuat claim yang terlalu besar. Sustainability Manager perlu berani berkata “belum cukup bukti”.

7. Konflik antara profit jangka pendek dan impak jangka panjang

Ini cabaran paling besar. Sustainability sering memerlukan keputusan jangka panjang, sedangkan bisnes biasanya dikejar target suku tahun atau tahunan.

Sebab itu role ini memerlukan keberanian profesional. Bukan sekadar pandai bercakap tentang nilai murni.

Adakah SME Perlukan Sustainability Manager?

Jawapan jujur: tidak semua SME perlu terus hire Sustainability Manager sepenuh masa.

Jika bisnes masih kecil, cashflow ketat dan operasi belum stabil, menggaji seorang Sustainability Manager mungkin belum praktikal. Tetapi ini tidak bermaksud SME boleh abaikan sustainability sepenuhnya.

SME boleh mula dengan langkah mudah:

• Rekod penggunaan elektrik dan air.
• Kurangkan pembaziran bahan mentah.
• Wujudkan SOP keselamatan asas.
• Pastikan pekerja dilayan dengan adil.
• Simpan dokumen compliance dengan kemas.
• Pilih supplier yang lebih bertanggungjawab.
• Elakkan claim hijau tanpa bukti.
• Latih seorang staff menjadi sustainability champion.
• Bina checklist ESG ringkas.
• Sediakan data jika pelanggan korporat memintanya.

Untuk SME yang menjadi vendor kepada syarikat besar, sustainability akan menjadi semakin penting. Bukan kerana SME mahu nampak trendy, tetapi kerana pelanggan besar mungkin mula meminta bukti ESG.

SME yang bersedia lebih awal akan ada kelebihan.

Peluang Kerjaya Sustainability Manager Di Malaysia

Peluang kerjaya dalam bidang sustainability dan ESG semakin berkembang, terutama dalam sektor seperti:

• Manufacturing.
• Energy.
• Plantation.
• Finance.
• Property.
• Logistics.
• Retail.
• Consulting.
• Construction.
• Technology.
• Public sector dan GLC.

Laluan kerjaya biasanya boleh bermula sebagai:

• Sustainability Executive.
• ESG Analyst.
• Sustainability Analyst.
• ESG Consultant.
• Corporate Sustainability Executive.
• Risk & Sustainability Executive.

Kemudian boleh berkembang kepada:

• Sustainability Manager.
• ESG Manager.
• Senior Sustainability Manager.
• Head of Sustainability.
• ESG Director.
• Chief Sustainability Officer.

Namun, jangan tertipu dengan title sahaja. Ada syarikat menggunakan title ESG tetapi kerja sebenar hanya laporan kosmetik. Ada pula role tanpa title sustainability tetapi memberi impak besar, contohnya dalam operation efficiency, risk management atau supply chain transformation.

Untuk membina kerjaya jangka panjang, cari role yang memberi peluang bekerja dengan data, strategy, reporting dan cross-functional project.

Cara Mula Kerjaya Dalam Sustainability

Jika anda berminat masuk bidang ini, jangan tunggu sampai ada degree khusus sustainability. Anda boleh mula secara bertahap.

1. Faham asas ESG

Belajar maksud environmental, social dan governance. Faham beza CSR, sustainability dan ESG.

2. Belajar sustainability reporting

Kenali struktur laporan ESG, materiality assessment, metrics, target dan disclosure.

3. Kuasai Excel dan data

Ini skill wajib. Sustainability tanpa data akan jadi cerita kosong.

4. Faham asas carbon accounting

Mulakan dengan konsep Scope 1, Scope 2 dan Scope 3. Tidak perlu terus jadi pakar, tetapi perlu faham logiknya.

5. Bina portfolio kecil

Contohnya:

• Sample ESG checklist untuk SME.
• Template dashboard penggunaan elektrik.
• Contoh sustainability report ringkas.
• Analisis risiko ESG untuk satu industri.
• Cadangan action plan pengurangan waste.

6. Ambil kursus pendek

Cari kursus berkaitan ESG, sustainability reporting, climate risk, carbon accounting atau project management.

7. Masuk melalui role berkaitan

Anda boleh masuk melalui HR, compliance, audit, procurement, operation, finance atau risk management. Sustainability ialah bidang lintas fungsi, jadi pengalaman dari jabatan lain boleh jadi kelebihan.

Kesilapan Biasa Tentang Sustainability Manager

Ada beberapa salah faham yang perlu dibetulkan.

“Sustainability cuma kerja tanam pokok”

Salah. Tanam pokok boleh jadi sebahagian daripada aktiviti, tetapi sustainability sebenar melibatkan strategi, data, operasi, risiko dan governance.

“Role ini hanya untuk syarikat besar”

Salah. Syarikat besar mungkin lebih memerlukan role formal, tetapi SME juga akan terkesan melalui supply chain, pelanggan korporat dan reputasi.

“ESG hanya trend sementara”

Pandangan ini berbahaya. Istilah mungkin berubah, tetapi tekanan terhadap ketelusan, risiko iklim, hak pekerja dan governance tidak akan hilang begitu sahaja.

“Sustainability mesti mengurangkan profit”

Tidak semestinya. Sustainability yang baik boleh mengurangkan pembaziran, meningkatkan kecekapan dan melindungi bisnes daripada risiko.

“Yang penting laporan nampak cantik”

Ini antara kesilapan paling mahal. Laporan yang cantik tetapi tidak disokong data boleh mencipta risiko greenwashing.

“Sustainability Manager boleh buat semua seorang diri”

Tidak. Mereka perlu sokongan leadership dan kerjasama semua jabatan.

Masa Depan Role Sustainability Manager

Role Sustainability Manager akan menjadi lebih teknikal dan strategik.

Pada masa depan, Sustainability Manager mungkin perlu lebih banyak bekerja dengan data, audit, finance, risk dan teknologi. AI dan automation boleh membantu mengumpul data, membina dashboard dan mengesan anomali. Tetapi manusia masih diperlukan untuk membuat judgement, mengurus stakeholder dan menentukan strategi.

Pelaporan sustainability juga akan semakin rapat dengan pelaporan kewangan. Ini bermakna Sustainability Manager perlu faham bahasa CFO, auditor dan board. Mereka tidak boleh hanya bercakap dalam bahasa kempen kesedaran.

Role ini juga mungkin menjadi semakin khusus. Contohnya:

• Climate Risk Manager.
• Carbon Accounting Specialist.
• ESG Reporting Lead.
• Sustainable Supply Chain Manager.
• Social Impact Manager.
• Sustainability Data Analyst.
• Chief Sustainability Officer.

Syarikat yang melihat sustainability sebagai “kerja marketing” akan tertinggal. Syarikat yang melihatnya sebagai strategi risiko dan daya saing akan lebih bersedia menghadapi perubahan pasaran.

Kesimpulan: Sustainability Manager Bukan Hiasan Korporat

Sustainability Manager ialah role yang semakin penting kerana bisnes moden tidak lagi dinilai berdasarkan keuntungan semata-mata. Syarikat juga dinilai berdasarkan cara mereka mengurus risiko, melayan pekerja, menggunakan sumber, menjaga reputasi dan melaporkan impak mereka secara telus.

Role ini bukan mudah. Ia memerlukan gabungan ilmu bisnes, data, komunikasi, compliance, environmental awareness dan keberanian untuk mencabar cara lama organisasi bekerja.

Untuk syarikat besar, Sustainability Manager boleh membantu memenuhi keperluan pelaporan, mengurus risiko ESG dan membina keyakinan pelabur. Untuk SME, walaupun belum tentu perlu menggaji role sepenuh masa, prinsip sustainability tetap penting untuk kekal relevan dalam supply chain moden.

Realitinya, sustainability bukan lagi sekadar “buat baik”. Ia sudah menjadi sebahagian daripada strategi bisnes yang waras.

Syarikat yang faham perkara ini lebih awal akan mempunyai kelebihan. Syarikat yang tunggu sampai pelanggan, pelabur atau regulator memaksa mereka berubah mungkin akan bergerak terlalu lambat.

Nak Faham Bisnes Moden Dengan Lebih Strategik?

Sustainability, ESG, data, compliance dan digital transformation bukan lagi topik untuk syarikat besar sahaja. SME dan usahawan kecil juga semakin perlu faham cara mengurus bisnes dengan lebih tersusun, telus dan tahan lama.

Jika anda mahu bina bisnes yang lebih kemas dari segi strategi, operasi, kewangan dan keputusan harian, dapatkan ebook BukuLab:

“Design Thinking untuk Usahawan: Cara Jana Idea Bernilai & Selesaikan Masalah Secara Kreatif”

Ebook ini sesuai untuk pemilik bisnes, freelancer, founder kecil dan profesional yang mahu belajar cara berfikir seperti problem solver dan bukan sekadar ikut trend.

Anda akan belajar cara memahami masalah pelanggan, mencari peluang baharu, menguji idea dengan lebih cepat dan membina solusi yang lebih relevan dengan pasaran sebenar.

Mulakan dengan cara fikir yang betul. Bisnes yang tahan lama bukan dibina dengan idea cantik sahaja, tetapi dengan keputusan yang jelas, data yang berguna dan keberanian untuk memperbaiki sistem.

FAQ Berkenaan Sustainability Manager