Perbelanjaan Perniagaan yang Boleh Ditolak Cukai: Panduan Lengkap untuk SME Malaysia

Mengurus perbelanjaan perniagaan bukan sekadar mengumpulkan resit dan memasukkan setiap transaksi ke dalam sistem perakaunan. Pemilik SME juga perlu menentukan sama ada sesuatu perbelanjaan benar-benar boleh ditolak ketika mengira pendapatan bercukai.

Inilah bahagian yang sering menimbulkan kekeliruan.

Ramai pemilik bisnes beranggapan bahawa semua pembayaran menggunakan akaun bank syarikat boleh dianggap sebagai perbelanjaan perniagaan. Ada yang memasukkan bil peribadi, percutian keluarga, ansuran kenderaan sendiri dan pembelian barangan rumah sebagai expense syarikat.

Hakikatnya, menggunakan akaun syarikat untuk membuat pembayaran tidak secara automatik menjadikan transaksi itu sebagai perbelanjaan yang dibenarkan untuk tujuan cukai.

Terdapat juga perbelanjaan yang sah dan diperlukan oleh bisnes tetapi tidak boleh ditolak terus. Pembelian komputer, mesin, perabot atau kenderaan, misalnya, mungkin dikategorikan sebagai perbelanjaan modal. Pelepasan cukai bagi aset yang layak lazimnya dibuat melalui elaun modal, bukan dengan menolak keseluruhan harga pembelian sebagai perbelanjaan operasi.

Secara asasnya, subseksyen 33(1) Akta Cukai Pendapatan 1967 membenarkan perbelanjaan yang dilakukan kesemua dan semata-mata untuk menghasilkan pendapatan kasar daripada sesuatu punca. Peruntukan ini perlu dibaca bersama subseksyen 39(1), yang mengehadkan atau tidak membenarkan potongan bagi kategori perbelanjaan tertentu.

Artikel ini menerangkan:

• maksud perbelanjaan yang boleh ditolak cukai;
• jenis perbelanjaan operasi yang lazimnya dibenarkan;
• perbelanjaan yang hanya dibenarkan sebahagian;
• perbelanjaan yang lazimnya tidak dibenarkan;
• perbezaan antara expense dengan pembelian aset;
• dokumen yang perlu disimpan;
• kesilapan yang boleh menimbulkan masalah semasa semakan LHDN.

Penafian: Artikel ini disediakan untuk tujuan pendidikan umum. Layanan cukai (tax treatment) sebenar bergantung pada jenis entiti, sifat transaksi, tahun taksiran, dokumen sokongan dan peruntukan yang sedang berkuat kuasa. Rujuk ejen cukai berlesen bagi transaksi yang besar, luar biasa atau mempunyai unsur peribadi.

Apakah Maksud Perbelanjaan Perniagaan yang Boleh Ditolak Cukai?

Perbelanjaan yang boleh ditolak cukai ialah kos yang dibenarkan untuk ditolak daripada pendapatan kasar perniagaan ketika menentukan pendapatan larasan.

Secara mudah, perbelanjaan tersebut mengurangkan jumlah keuntungan yang akan dinilai untuk cukai.

Sebagai contoh, sebuah syarikat mencatatkan hasil perniagaan sebanyak RM500,000 dan mempunyai perbelanjaan operasi dibenarkan sebanyak RM320,000.

Walau bagaimanapun, RM180,000 itu belum semestinya jumlah pendapatan bercukai terakhir.

Syarikat mungkin masih perlu:

• menambah kembali susut nilai;
• menambah kembali belanja peribadi pengarah;
• menambah kembali penalti dan denda;
• melaraskan perbelanjaan keraian;
• menolak elaun modal;
• membuat pelarasan cukai lain yang berkenaan.

Potongan cukai bukan bayaran balik penuh

Apabila sesuatu perbelanjaan dibenarkan, ia tidak bermaksud kerajaan membayar semula keseluruhan jumlah tersebut.

Katakan syarikat membelanjakan RM10,000 untuk pengiklanan yang layak diberikan potongan. Jumlah RM10,000 itu mengurangkan pendapatan yang dikenakan cukai. Penjimatan cukai sebenar pula bergantung pada kadar cukai yang terpakai kepada syarikat tersebut.

Membelanjakan RM10,000 semata-mata untuk mendapatkan potongan cukai tetap menyebabkan RM10,000 keluar daripada bisnes.

Prinsip yang lebih sihat ialah:

Jangan berbelanja hanya untuk mengurangkan cukai. Berbelanjalah apabila kos tersebut mempunyai tujuan perniagaan yang jelas dan berpotensi membantu bisnes menghasilkan pendapatan.

Expense dalam akaun tidak semestinya potongan cukai

Penyata untung rugi disediakan berdasarkan rekod dan prinsip perakaunan. Pengiraan cukai pula dibuat berdasarkan Akta Cukai Pendapatan 1967 dan peraturan yang berkaitan.

Oleh itu, akauntan atau ejen cukai biasanya perlu membuat pelarasan terhadap keuntungan perakaunan.

Antara item yang sering diperiksa atau ditambah kembali ialah:

• susut nilai;
• belanja peribadi;
• ambilan pemilik;
• penalti dan denda;
• peruntukan hutang lapuk umum;
• pembelian aset;
• perbelanjaan keraian yang tidak dibenarkan sepenuhnya;
• cukai pendapatan;
• transaksi tanpa tujuan perniagaan yang jelas.

Lima Soalan Sebelum Menuntut Sesuatu Perbelanjaan

Sebelum menganggap sesuatu transaksi sebagai perbelanjaan yang boleh ditolak cukai, gunakan lima soalan berikut.

1. Adakah perbelanjaan itu berkaitan dengan bisnes?

Perbelanjaan tersebut perlu mempunyai hubungan yang munasabah dengan aktiviti perniagaan.

Sebagai contoh, langganan perisian reka bentuk mudah dikaitkan dengan operasi sebuah agensi kreatif. Syarikat dalam industri lain juga boleh menggunakan perisian tersebut, tetapi pemilik perlu dapat menerangkan bagaimana ia digunakan untuk menjalankan perniagaan.

2. Adakah perbelanjaan itu membantu menghasilkan pendapatan?

Sesuatu perbelanjaan tidak semestinya menghasilkan jualan serta-merta.

Kos pemasaran, latihan pekerja, penyelenggaraan sistem dan yuran profesional mungkin diperlukan untuk mengekalkan operasi atau keupayaan bisnes menghasilkan pendapatan.

Hubungannya dengan perniagaan perlu nyata dan boleh diterangkan.

3. Adakah terdapat unsur penggunaan peribadi?

Telefon, internet, kenderaan dan ruang di rumah sering digunakan untuk tujuan peribadi serta perniagaan.

Dalam keadaan ini, pemilik tidak sepatutnya menuntut keseluruhan kos secara automatik. Pembahagian yang munasabah perlu dibuat berdasarkan penggunaan sebenar atau kaedah yang boleh disokong.

4. Adakah ia perbelanjaan operasi atau pembelian aset?

Pembelian kertas pencetak biasanya merupakan perbelanjaan operasi.

Pembelian mesin pencetak komersial yang digunakan selama beberapa tahun pula lebih berkemungkinan dikategorikan sebagai aset.

Sifat sebenar transaksi lebih penting daripada nama kategori yang digunakan dalam sistem perakaunan.

5. Adakah dokumen sokongan lengkap?

Pemilik bisnes perlu dapat menerangkan:

• siapa yang menerima bayaran;
• apa yang dibeli;
• bila transaksi berlaku;
• berapa jumlah yang dibayar;
• mengapa pembelian itu diperlukan;
• bagaimana ia berkaitan dengan bisnes.

Resit sahaja mungkin tidak mencukupi jika tujuan perniagaan tidak dapat dikenal pasti.

Perbelanjaan Perniagaan yang Lazimnya Boleh Ditolak Cukai

Senarai berikut merupakan kategori umum. Kelayakan sebenar masih bergantung pada sifat transaksi, tujuan, dokumen dan keadaan bisnes.

1. Kos Barang Jualan dan Bahan Mentah

Bagi perniagaan yang menjual produk, kos berkaitan penghasilan atau pemerolehan barang biasanya menjadi komponen penting dalam kos jualan.

Antaranya:

• pembelian stok;
• bahan mentah;
• bahan pembungkusan;
• upah pengeluaran langsung;
• kos penghantaran stok daripada pembekal;
• caj pengimportan tertentu;
• bahan guna habis dalam pengeluaran;
• kos pemprosesan produk;
• kos penyimpanan yang berkaitan dengan operasi.

Pembelian stok tidak semestinya ditolak sepenuhnya pada tarikh pembelian. Nilai stok yang masih belum dijual pada akhir tempoh perakaunan perlu diambil kira semasa mengira kos jualan.

Pemilik juga perlu membezakan antara stok dengan aset.

Sebagai contoh, komputer yang dijual oleh kedai komputer ialah stok. Komputer yang digunakan oleh kakitangan kedai untuk mengurus jualan pula ialah aset perniagaan.

2. Gaji, Upah dan Kos Pekerja

Kos pekerja yang benar-benar menjalankan tugas untuk bisnes boleh merangkumi:

• gaji;
• upah;
• komisen;
• bonus;
• elaun berkaitan pekerjaan;
• caruman majikan;
• levi pekerja;
• kos latihan;
• pakaian seragam;
• peralatan keselamatan;
• kos pengambilan pekerja;
• kebajikan pekerja yang berkaitan dengan pekerjaan.

Walau bagaimanapun, terdapat perbezaan penting antara enterprise, perkongsian dan Sdn Bhd.

Bagi pemilik tunggal, ambilan atau “gaji sendiri” bukan gaji pekerja yang boleh ditolak. Pemilik dan enterprise tersebut bukan dua entiti yang berasingan bagi tujuan ini.

Bagi perkongsian, gaji, bonus, elaun dan caruman untuk ahli kongsi juga tidak boleh dianggap seperti gaji pekerja biasa. Helaian kerja LHDN menyenaraikan gaji, elaun, bonus dan caruman ahli kongsi sebagai antara item yang perlu dipertimbangkan dalam pelarasan perbelanjaan.

Sebuah Sdn Bhd pula ialah entiti berasingan. Gaji pekerja dan remunerasi pengarah mungkin dibenarkan apabila benar-benar berkaitan dengan bisnes, diluluskan dengan betul dan disokong oleh rekod penggajian.

Bayaran kepada ahli keluarga tidak semestinya dilarang. Masalah timbul apabila:

• individu tersebut tidak benar-benar bekerja;
• tiada skop tugas;
• kadar bayaran tidak munasabah;
• tiada bukti pembayaran;
• tiada rekod penggajian;
• bayaran diwujudkan hanya pada akhir tahun untuk mengurangkan keuntungan.

3. Sewa dan Kos Premis

Perbelanjaan premis perniagaan boleh merangkumi:

• sewa pejabat;
• sewa kedai;
• sewa gudang;
• sewa kilang;
• caj penyelenggaraan;
• elektrik;
• air;
• internet;
• keselamatan;
• pembersihan;
• kawalan makhluk perosak;
• kutipan sisa.

Deposit sewa yang boleh dipulangkan biasanya bukan expense pada tarikh pembayaran. Deposit tersebut lazimnya direkodkan sebagai aset sehingga dipulangkan atau digunakan oleh pemilik premis.

Jika premis digunakan untuk tujuan kediaman dan perniagaan, bahagian peribadi perlu diasingkan.

4. Alat Tulis dan Bahan Guna Habis

Contoh yang lazim ialah:

• kertas;
• dakwat pencetak;
• fail;
• label;
• sampul surat;
• bahan pembungkusan;
• barang pembersihan;
• bateri;
• aksesori komputer bernilai kecil;
• peralatan keselamatan.

Walau bagaimanapun, barangan yang memberikan manfaat untuk beberapa tahun mungkin perlu direkodkan sebagai aset.

Stapler murah mungkin direkodkan terus sebagai perbelanjaan. Mesin pencetak komersial bernilai tinggi pula lebih berkemungkinan dikategorikan sebagai aset.

5. Perisian dan Langganan Digital

Perniagaan moden lazimnya menggunakan:

• perisian perakaunan;
• sistem pengurusan pelanggan;
• sistem penggajian;
• aplikasi pengurusan projek;
• penyimpanan awan;
• perisian reka bentuk;
• alat analisis data;
• hosting laman web;
• domain;
• platform e-dagang;
• perkhidmatan automasi;
• perkhidmatan kecerdasan buatan;
• sistem keselamatan siber.

Langganan tersebut boleh dipertimbangkan sebagai perbelanjaan perniagaan jika benar-benar digunakan untuk menjalankan operasi.

Pemilik perlu lebih berhati-hati apabila membuat bayaran kepada pembekal luar negara. Sesetengah bayaran kepada bukan pemastautin boleh tertakluk pada cukai pegangan, bergantung pada sifat bayaran dan peruntukan berkaitan. Kegagalan mengurus cukai pegangan yang diwajibkan boleh menimbulkan penalti dan isu terhadap potongan perbelanjaan.

Jangan menganggap semua langganan luar negara menerima layanan cukai yang sama.

6. Pengiklanan dan Pemasaran

Antara perbelanjaan pemasaran yang lazim ialah:

• iklan media sosial;
• iklan enjin carian;
• SEO;
• pengurusan media sosial;
• yuran agensi pemasaran;
• reka bentuk grafik;
• fotografi produk;
• penghasilan video;
• percetakan bahan promosi;
• papan tanda;
• pameran perdagangan;
• kandungan berbayar;
• komisen affiliate;
• pemasaran influencer;
• sampel produk.

Kos ini perlu mempunyai tujuan pemasaran yang jelas dan disokong oleh invois, bukti pembayaran, laporan kempen atau kontrak.

Hadiah dan hamper kepada pelanggan tidak semestinya menerima layanan yang sama seperti iklan biasa kerana ia mungkin mengandungi unsur keraian.

7. Yuran Profesional

Yuran profesional yang berkaitan dengan operasi boleh merangkumi:

• yuran perakaunan;
• yuran audit;
• yuran ejen cukai;
• yuran setiausaha syarikat;
• yuran perunding;
• yuran penggajian;
• yuran pematuhan;
• yuran teknologi;
• yuran guaman tertentu.

Tidak semua yuran profesional boleh ditolak sebagai perbelanjaan operasi.

Yuran guaman untuk mendapatkan kembali hutang pelanggan mungkin mempunyai sifat hasil. Yuran guaman untuk membeli tanah, memperoleh syarikat atau mendapatkan aset pula mungkin bersifat modal.

Menamakan semua transaksi sebagai “professional fee” tidak menentukan layanan cukainya. Tujuan sebenar perkhidmatan perlu dikenal pasti.

8. Caj Bank dan Kos Pembiayaan

Antara kos yang mungkin berkaitan dengan perniagaan ialah:

• caj akaun bank;
• caj pemindahan;
• caj gerbang pembayaran;
• caj merchant;
• caj pemprosesan kad;
• faedah pinjaman bisnes;
• caj kemudahan pembiayaan;
• kos kutipan bayaran tertentu.

Faedah pinjaman hanya boleh dinilai dengan betul selepas tujuan penggunaan dana dikenal pasti.

Jika sebahagian pinjaman digunakan untuk tujuan peribadi, bahagian faedah yang berkaitan mungkin perlu diasingkan.

Bayaran pokok pinjaman bukan perbelanjaan. Ia merupakan pembayaran semula liabiliti.

9. Perjalanan dan Pengangkutan Bisnes

Perbelanjaan perjalanan berkaitan bisnes boleh merangkumi:

• tambang penerbangan;
• penginapan;
• tol;
• parkir;
• petrol;
• e-hailing;
• sewaan kenderaan;
• perjalanan menemui pelanggan;
• lawatan ke pembekal;
• pameran perdagangan;
• latihan berkaitan pekerjaan.

Bukti perjalanan sepatutnya merangkumi lebih daripada tiket dan resit hotel.

Simpan maklumat seperti:

• tujuan perjalanan;
• nama acara;
• jadual mesyuarat;
• pelanggan yang ditemui;
• pekerja yang terlibat;
• lokasi;
• bahagian perjalanan peribadi;
• e-mel jemputan atau pengesahan.

Jika pengarah membawa keluarga bercuti selepas menghadiri mesyuarat selama dua hari, keseluruhan kos keluarga tidak boleh dianggap sebagai perbelanjaan perniagaan.

10. Pembaikan dan Penyelenggaraan

Kos membaiki aset yang rosak atau mengembalikannya kepada keadaan operasi boleh merangkumi:

• servis mesin;
• pembaikan komputer;
• penggantian komponen rosak;
• servis penghawa dingin;
• pembaikan paip;
• penyelenggaraan sistem;
• mengecat semula pejabat.

Namun, perbelanjaan yang meningkatkan kapasiti, mengubah fungsi atau menambah nilai aset secara ketara mungkin bersifat modal.

Ketetapan Umum LHDN mengenai pembaikan dan pembaharuan menjelaskan bahawa layanan cukai bergantung pada sifat kerja dan sama ada perbelanjaan itu sekadar mengekalkan aset atau menghasilkan penambahbaikan modal.

11. Lesen, Permit dan Insurans

Perbelanjaan ini boleh merangkumi:

• lesen pihak berkuasa tempatan;
• permit operasi;
• pembaharuan lesen profesional;
• insurans premis;
• insurans stok;
• insurans liabiliti awam;
• insurans indemniti profesional;
• perlindungan keselamatan siber;
• insurans aset perniagaan.

Insurans peribadi pemilik atau pengarah tidak menjadi perbelanjaan bisnes secara automatik hanya kerana premium dibayar menggunakan akaun syarikat.

12. Hutang Lapuk Perdagangan

Hutang pelanggan yang benar-benar tidak dapat dikutip mungkin diberikan potongan apabila syarat berkaitan dipenuhi.

Antara perkara yang perlu dibuktikan ialah:

• hutang berasal daripada transaksi perdagangan;
• hasil berkaitan pernah diambil kira;
• penghutang dapat dikenal pasti;
• usaha kutipan telah dilakukan;
• keputusan menghapus kira dibuat berdasarkan fakta;
• hutang benar-benar dianggap tidak boleh dipungut.

Peruntukan umum seperti “sebahagian pelanggan mungkin tidak membayar” tidak sama dengan hutang tertentu yang telah dikenal pasti dan dihapus kira.

Perbelanjaan yang Tertakluk pada Syarat

Sesetengah perbelanjaan tidak boleh terus dikategorikan sebagai dibenarkan sepenuhnya atau tidak dibenarkan. Layanannya bergantung pada tujuan, penerima dan unsur peribadi.

Perbelanjaan Keraian

Perbelanjaan keraian boleh merangkumi:

• makan bersama pelanggan;
• hamper;
• hadiah;
• majlis;
• makanan dan minuman;
• aktiviti sosial;
• layanan kepada pembekal;
• promosi yang mempunyai unsur keraian.

Secara umum, perbelanjaan keraian yang berkaitan dengan perniagaan tetapi tidak termasuk dalam kategori potongan penuh mungkin hanya diberikan potongan sebanyak 50 peratus. Kategori tertentu yang diperuntukkan oleh undang-undang boleh diberikan potongan penuh.

Sebagai contoh, keraian untuk pekerja atau promosi tertentu kepada orang awam mungkin menerima layanan berbeza daripada makan malam bersama pelanggan tertentu.

Jangan memasukkan semua resit restoran sebagai “mesyuarat pelanggan” tanpa butiran.

Catatkan:

• nama peserta;
• organisasi mereka;
• tujuan pertemuan;
• projek yang dibincangkan;
• tarikh;
• jumlah;
• pihak yang menerima manfaat.

Telefon dan Internet

Jika talian digunakan sepenuhnya oleh pejabat, tujuan perniagaannya lebih mudah dibuktikan.

Jika satu telefon digunakan oleh pemilik untuk urusan keluarga dan bisnes, pembahagian munasabah perlu dibuat.

Kaedah pembahagian boleh berdasarkan:

• peratus penggunaan;
• talian berasingan;
• rekod panggilan;
• polisi tuntutan syarikat;
• jumlah tuntutan tetap yang munasabah.

Menuntut keseluruhan bil keluarga tanpa asas pembahagian ialah pendekatan yang lemah.

Kenderaan

Kos berkaitan kenderaan boleh merangkumi:

• petrol;
• tol;
• parkir;
• servis;
• tayar;
• pembaikan;
• insurans;
• cukai jalan;
• sewaan kenderaan.

Penggunaan peribadi perlu diasingkan.

Gunakan log perjalanan yang merekodkan:

Ansuran pinjaman kenderaan tidak boleh dianggap sebagai expense penuh. Bayaran tersebut mengandungi pembayaran pokok pinjaman, manakala faedah dan aset mempunyai layanan berasingan.

Pejabat di Rumah

Pemilik yang bekerja dari rumah mungkin menanggung kos seperti:

• internet;
• elektrik;
• sewa;
• penyelenggaraan;
• telefon;
• penggunaan ruang kerja.

Hanya bahagian yang benar-benar berkaitan dengan perniagaan patut dipertimbangkan.

Pembahagian boleh mengambil kira:

• keluasan ruang;
• bilangan bilik;
• tempoh penggunaan;
• penggunaan eksklusif;
• penggunaan sebenar utiliti.

Bagi Sdn Bhd yang beroperasi dari rumah pengarah, jangan pindahkan keseluruhan bil rumah ke akaun syarikat tanpa asas yang jelas.

Hadiah dan Barang Promosi

Bezakan antara:

1. Barang promosi berjenama yang diedarkan secara meluas.
2. Sampel produk kepada bakal pelanggan.
3. Hadiah atau hamper kepada pelanggan tertentu.
4. Hadiah peribadi kepada pengarah atau ahli keluarga.

Barang promosi mungkin dianggap sebagai kos pemasaran apabila mempunyai tujuan pengiklanan yang jelas. Hadiah atau hamper kepada pelanggan pula mungkin termasuk dalam kategori keraian dan tertakluk pada sekatan tertentu.

Latihan dan Kursus

Kos latihan lebih mudah dikaitkan dengan bisnes apabila kursus tersebut relevan dengan:

• tugas pekerja;
• industri perniagaan;
• teknologi yang digunakan;
• keselamatan;
• pematuhan;
• produktiviti;
• kemahiran profesional.

Kursus berkaitan hobi peribadi pengarah tidak menjadi perbelanjaan perniagaan hanya kerana invois dikeluarkan atas nama syarikat.

Penajaan dan Derma

Penajaan boleh dianggap sebagai kos pemasaran apabila perniagaan menerima manfaat komersial seperti:

• paparan jenama;
• ruang iklan;
• liputan media;
• hak promosi;
• akses kepada peserta;
• penempatan produk.

Derma tanpa balasan komersial bukan perbelanjaan operasi biasa. Derma kepada institusi yang diluluskan mungkin menerima potongan pada peringkat pengiraan cukai yang berbeza, tertakluk pada syarat dan had yang berkenaan.

Perbelanjaan yang Lazimnya Tidak Dibenarkan

1. Perbelanjaan Peribadi dan Domestik

Contohnya:

• yuran sekolah anak;
• barangan dapur keluarga;
• bil kediaman peribadi;
• pakaian harian;
• percutian keluarga;
• ansuran rumah;
• rawatan perubatan keluarga;
• langganan hiburan peribadi;
• pembelian telefon untuk pasangan.

Jika syarikat membayar perbelanjaan ini, ia mungkin perlu direkodkan melalui akaun pengarah, ambilan pemilik atau kategori lain yang sesuai.

Menukar nama perbelanjaan kepada “kebajikan pekerja” tidak mengubah sifat sebenar transaksi.

2. Ambilan Pemilik atau Ahli Kongsi

Pemilik enterprise tidak boleh menganggap wang yang dikeluarkan untuk kegunaan sendiri sebagai gaji yang boleh ditolak.

Antaranya:

• ambilan tunai;
• stok yang diambil untuk kegunaan sendiri;
• bayaran bil peribadi pemilik;
• “gaji” pemilik tunggal;
• gaji atau elaun ahli kongsi.

Item tersebut perlu direkodkan secara berasingan daripada perbelanjaan operasi.

3. Cukai Pendapatan

Cukai pendapatan yang dibayar oleh syarikat atau pemilik bukan perbelanjaan yang dilakukan untuk menghasilkan pendapatan kasar.

Namun, jangan menyamakan semua pembayaran kepada kerajaan sebagai cukai pendapatan. SST, duti, cukai pintu, cukai tanah dan levi tertentu perlu dinilai berdasarkan sifat transaksi.

4. Penalti, Denda dan Kompaun

Contohnya:

• saman trafik;
• penalti lewat bayar;
• penalti cukai;
• kompaun pihak berkuasa;
• denda kerana melanggar undang-undang.

Helaian kerja LHDN menyenaraikan penalti, denda dan kompaun sebagai antara item yang perlu diteliti dalam pelarasan perbelanjaan perniagaan.

5. Susut Nilai

Susut nilai ialah perbelanjaan perakaunan yang mengagihkan kos aset sepanjang jangka hayat penggunaannya.

Bagi tujuan cukai, susut nilai lazimnya ditambah kembali dalam pengiraan cukai. Pelepasan bagi aset yang layak dibuat melalui elaun modal. LHDN menerangkan bahawa perbelanjaan aset dan susut nilai tidak ditolak secara langsung ketika menentukan pendapatan larasan.

6. Pembelian Aset Tetap

Contoh aset tetap ialah:

• komputer;
• perabot;
• mesin;
• kenderaan;
• peralatan pejabat;
• sistem keselamatan;
• kelengkapan teknologi;
• peralatan pengeluaran.

Kos ini biasanya tidak ditolak sepenuhnya sebagai expense operasi pada tahun pembelian.

Aset yang memenuhi syarat mungkin layak diberikan elaun modal berdasarkan jenis aset, pemilikan dan penggunaannya dalam perniagaan.

7. Peruntukan Umum

Perniagaan mungkin membuat anggaran bagi:

• hutang ragu;
• pembaikan masa hadapan;
• tuntutan pelanggan;
• kerosakan stok;
• kos guaman;
• liabiliti yang belum dipastikan.

Catatan peruntukan dalam akaun tidak semestinya dibenarkan untuk cukai kerana amaunnya mungkin belum benar-benar ditanggung atau tidak cukup khusus.

8. Perbelanjaan Tanpa Bukti yang Mencukupi

Ketiadaan resit bukan satu-satunya faktor yang menentukan layanan cukai. Namun, tanpa dokumen dan penjelasan, pemilik sukar membuktikan bahawa transaksi benar-benar berkaitan dengan bisnes.

Bukti alternatif boleh merangkumi:

• penyata bank;
• invois salinan;
• kontrak;
• e-mel;
• pesanan pembelian;
• bukti penghantaran;
• rekod komunikasi;
• pengesahan pembekal.

Penyata bank yang hanya menunjukkan pindahan RM5,000 kepada seseorang tidak menerangkan tujuan pembayaran tersebut.

Perbelanjaan Operasi Berbanding Perbelanjaan Modal

Perbezaan ini penting kerana kedua-duanya menerima layanan cukai yang berbeza.

Perbelanjaan operasi

Perbelanjaan operasi biasanya:

• berlaku dalam operasi harian;
• digunakan dalam tempoh semasa;
• tidak mewujudkan aset baharu;
• tidak meningkatkan kapasiti aset secara ketara.

Contohnya ialah sewa, utiliti, gaji, alat tulis dan langganan perisian bulanan.

Perbelanjaan modal

Perbelanjaan modal biasanya:

• digunakan untuk memperoleh aset;
• memberikan manfaat jangka panjang;
• meningkatkan kapasiti;
• menambah fungsi baharu;
• berkaitan dengan pembukaan atau pengembangan besar.

Contohnya ialah mesin, kenderaan, komputer, pembinaan dan pengubahsuaian besar.

Apakah elaun modal?

Elaun modal ialah potongan cukai yang menggantikan susut nilai bagi loji dan jentera yang memenuhi syarat.

Secara umum, pemilik perlu:

1. menjalankan perniagaan;
2. menanggung perbelanjaan bagi aset yang layak;
3. memiliki aset mengikut syarat yang berkenaan;
4. menggunakan aset tersebut dalam perniagaan.

Kelayakan sesuatu aset tidak patut ditentukan berdasarkan harga sahaja. Jenis aset, fungsi dan cara penggunaannya perlu diperiksa.

Daftar aset sepatutnya merekodkan:

• tarikh pembelian;
• harga;
• nombor invois;
• nama pembekal;
• lokasi aset;
• tarikh mula digunakan;
• fungsi aset;
• elaun modal dituntut;
• tarikh pelupusan;
• hasil pelupusan.

Bagaimana dengan Perbelanjaan Sebelum Bisnes Bermula?

Kos sebelum operasi boleh merangkumi:

• penubuhan syarikat;
• latihan awal;
• pengambilan pekerja;
• kajian pasaran;
• pembangunan produk;
• konsultasi;
• pembukaan cawangan;
• yuran francais;
• penyediaan premis.

Kesilapan biasa ialah memasukkan semua kos ini sebagai expense dalam tahun pertama operasi.

Secara umum, perbelanjaan sebelum perniagaan bermula tidak boleh ditolak secara automatik. Sesetengah kategori mungkin diberikan potongan melalui peruntukan khusus, manakala yang lain boleh dianggap sebagai perbelanjaan modal atau tidak dibenarkan.

Oleh sebab layanan ini bergantung pada jenis kos dan masa ia ditanggung, perbelanjaan praoperasi wajar disemak secara berasingan.

Contoh Pelarasan Cukai SME

Katakan XYZ Sdn Bhd mencatatkan keuntungan bersih sebelum cukai sebanyak RM180,000.

Maklumat tambahan adalah seperti berikut:

Andaikan hanya 50 peratus daripada kos hamper pelanggan dibenarkan berdasarkan sifat transaksi tersebut.

Contoh ini hanya bertujuan menerangkan konsep pelarasan.

Pengiraan sebenar mungkin turut melibatkan:

• beberapa punca perniagaan;
• pendapatan bukan perniagaan;
• kerugian dibawa hadapan;
• elaun modal dibawa hadapan;
• kenaan imbangan;
• potongan khas;
• derma diluluskan;
• transaksi pihak berkaitan;
• cukai pegangan;
• insentif cukai.

Dokumen yang Perlu Disimpan

Antara dokumen penting ialah:

• invois;
• resit;
• penyata bank;
• baucar bayaran;
• kontrak;
• pesanan pembelian;
• nota penghantaran;
• rekod inventori;
• rekod penggajian;
• tuntutan pekerja;
• log perjalanan;
• penyata gerbang pembayaran;
• e-mel pengesahan;
• minit kelulusan;
• daftar aset;
• dokumen pelupusan aset.

Rekod dan buku akaun berkaitan pendapatan perniagaan perlu disimpan selama tujuh tahun dari akhir tahun kalendar yang berkaitan. LHDN turut menyatakan bahawa perniagaan digital perlu menyimpan dokumen, rekod dan akaun perniagaan selama tujuh tahun.

Bolehkah dokumen disimpan secara digital?

Dokumen digital boleh membantu memudahkan pengurusan, tetapi sistem perlu tersusun, boleh dibaca dan mempunyai salinan sandaran.

Contoh struktur folder:

2026 > Julai > Pemasaran > Meta Ads > Invois dan Bukti Bayaran

Contoh nama fail:

2026-07-15_MetaAds_RM2450_KempenProdukA.pdf

Pastikan:

• dokumen boleh dibuka dan dibaca;
• terdapat salinan sandaran;
• transaksi dipadankan dengan penyata bank;
• fail tidak disimpan hanya dalam telefon seorang pekerja;
• akses dikawal;
• dokumen asal dikekalkan apabila diperlukan.

Tambahkan konteks pada resit

Bagi resit restoran atau perjalanan, catatkan:

• tujuan;
• pelanggan;
• projek;
• peserta;
• tarikh;
• kelulusan;
• bahagian peribadi;
• kategori perbelanjaan.

Resit RM800 dengan catatan “makan malam” lebih sukar dipertahankan berbanding resit yang menyatakan tujuan pertemuan dan pihak yang terlibat.

Kesilapan Expense yang Boleh Menimbulkan Masalah

1. Menggunakan akaun syarikat seperti akaun peribadi

Amalan ini menyebabkan belanja peribadi, akaun pengarah dan perbelanjaan operasi bercampur.

2. Menuntut semua makanan sebagai mesyuarat

Nama restoran pada penyata kad kredit tidak membuktikan bahawa pertemuan perniagaan berlaku.

3. Menuntut keseluruhan kos kenderaan

Kenderaan yang banyak digunakan oleh keluarga memerlukan pembahagian dan rekod perjalanan.

4. Merekod aset sebagai alat tulis

Pembelian komputer bernilai tinggi tidak patut dimasukkan ke dalam kategori alat tulis semata-mata untuk mendapatkan potongan segera.

5. Menggunakan angka bulat tanpa dokumen

Tuntutan tetap RM2,000 setiap bulan tanpa resit atau formula pembahagian boleh kelihatan seperti anggaran.

6. Membayar ahli keluarga tanpa bukti kerja

Sediakan skop tugas, rekod kerja, pembayaran bank dan dokumen penggajian.

7. Menukar nama kategori transaksi

Menamakan percutian keluarga sebagai “lawatan pembangunan perniagaan” tidak mengubah sifat sebenar perjalanan tersebut.

8. Tidak menyemak bayaran luar negara

Bayaran perisian, royalti, konsultasi atau perkhidmatan kepada bukan pemastautin mungkin mempunyai implikasi cukai pegangan.

9. Tidak membuat rekonsiliasi bank

Transaksi dalam sistem perakaunan perlu dipadankan dengan penyata bank, tunai dan gerbang pembayaran.

10. Menunggu sehingga tarikh pemfailan cukai

Pada waktu itu, resit mungkin sudah hilang dan pekerja yang memahami transaksi tersebut mungkin tidak lagi berada dalam syarikat.

Sistem Mudah Mengurus Perbelanjaan Setiap Bulan

Langkah 1: Asingkan akaun perniagaan

Jangan gunakan akaun bisnes untuk membeli barangan peribadi.

Langkah 2: Gunakan carta akaun yang jelas

Kategori minimum boleh merangkumi:

• kos jualan;
• gaji;
• sewa;
• utiliti;
• pemasaran;
• keraian;
• perjalanan;
• yuran profesional;
• penyelenggaraan;
• aset tetap;
• akaun pengarah;
• perbelanjaan tidak dibenarkan.

Langkah 3: Tetapkan status cukai dalaman

Gunakan label seperti:

• dibenarkan;
• dibenarkan sebahagian;
• tidak dibenarkan;
• aset;
• perlu semakan.

Langkah 4: Lampirkan dokumen dengan segera

Muat naik invois atau resit ketika transaksi direkodkan. Jangan merancang untuk mencarinya semula beberapa bulan kemudian.

Langkah 5: Buat rekonsiliasi bank setiap bulan

Periksa:

• transaksi berganda;
• bayaran tanpa invois;
• hasil yang belum direkodkan;
• pembayaran peribadi;
• caj bank;
• transaksi luar biasa.

Langkah 6: Semak akaun pengarah

Akaun ini sering mengandungi:

• pendahuluan;
• tuntutan;
• pinjaman;
• belanja peribadi;
• bayaran yang dibuat bagi pihak syarikat.

Langkah 7: Kemas kini daftar aset

Pastikan pembelian komputer, perabot, mesin dan kenderaan tidak tersalah rekod sebagai expense biasa.

Langkah 8: Buat semakan sebelum akhir tahun

Semakan awal memberikan masa untuk mendapatkan dokumen, membetulkan kategori dan mendapatkan nasihat cukai sebelum akaun dimuktamadkan.

Senarai Semak Sebelum Pengiraan Cukai Disediakan

• Adakah semua hasil perniagaan telah direkodkan?
• Adakah setiap expense mempunyai dokumen?
• Adakah belanja peribadi telah diasingkan?
• Adakah ambilan pemilik atau ahli kongsi dilaraskan?
• Adakah perbelanjaan keraian diklasifikasikan dengan betul?
• Adakah pembelian aset dimasukkan ke dalam daftar aset?
• Adakah susut nilai ditambah kembali?
• Adakah elaun modal dikira?
• Adakah perjalanan mempunyai tujuan perniagaan?
• Adakah akaun pengarah telah disemak?
• Adakah transaksi pihak berkaitan mempunyai dokumen?
• Adakah bayaran luar negara telah diperiksa?
• Adakah kewajipan cukai pegangan telah dinilai?
• Adakah semua akaun bank telah direkonsiliasi?
• Adakah rekod disimpan secara tersusun?

Kesimpulan

Tidak semua wang yang keluar daripada akaun bisnes boleh ditolak daripada pendapatan bercukai.

Tiga perkara paling penting ialah:

1. Tujuan transaksi
2. Sifat perbelanjaan
3. Dokumen sokongan

Perbelanjaan perlu mempunyai hubungan yang jelas dengan aktiviti menghasilkan pendapatan. Unsur peribadi perlu diasingkan, manakala pembelian aset perlu dinilai untuk tuntutan elaun modal.

Pemilik SME juga tidak sepatutnya menyerahkan semua tanggungjawab kepada akauntan pada akhir tahun. Akauntan tidak berada dalam setiap mesyuarat dan tidak mengetahui tujuan setiap transaksi tanpa penerangan daripada pemilik.

Sistem terbaik ialah merekod transaksi, melampirkan dokumen dan menentukan kategori perbelanjaan setiap bulan.

Matlamatnya bukan sekadar mengurangkan cukai. Matlamat sebenar ialah menghasilkan rekod yang tepat, mempertahankan tuntutan yang sah dan membantu pemilik membuat keputusan berdasarkan nombor sebenar.

Fahami Untung, Cashflow dan Cukai Bisnes Anda

Ramai pemilik SME mengetahui jumlah jualan tetapi masih tidak pasti:

• berapa keuntungan sebenar;
• ke mana wang bisnes dibelanjakan;
• mengapa akaun menunjukkan keuntungan tetapi wang tunai tidak mencukupi;
• expense mana yang boleh ditolak cukai;
• dokumen apa yang perlu diberikan kepada akauntan.

E-book Cara Urus Akaun Bisnes di Malaysia: Dari Zero Sampai Faham Untung, Cashflow & Cukai membantu anda memahami asas akaun bisnes menggunakan penerangan yang mudah dan praktikal.

Anda akan mempelajari cara:

• membezakan jualan, keuntungan dan cashflow;
• menyusun perbelanjaan perniagaan;
• membaca penyata untung rugi;
• mengurus rekod transaksi;
• menyediakan dokumen untuk akauntan;
• memahami asas cukai perniagaan;
• membuat keputusan menggunakan data kewangan sebenar.

Dapatkan e-book Cara Urus Akaun Bisnes di Malaysia dan bina sistem kewangan yang lebih teratur sebelum operasi bisnes menjadi semakin kompleks.

Soalan Lazim Cukai SME